Deze opleiding is bedoeld voor hulpverleners die professioneel als individuele, gezins- of contextbegeleider werkzaam zijn of zullen zijn, en die minimaal de nodige voorafgaande menswetenschappelijke bacheloropleiding genoten hebben.
Hierbij wordt o.a. gedacht aan hulpverleners die werkzaam zijn als begeleider in de Bijzondere Jeugdzorg, de Gehandicaptenzorg, CAW's of voorzieningen van Kind en Gezin, psychiatrische voorzieningen. Daarbij kan het gaan om residentiële, ambulante of semi-residentiële voorzieningen.

Karakteristiek voor deze opleiding is dat begeleiding niet zozeer bekeken wordt vanuit een orthopedagogisch of psychiatrische referentiekader, maar veeleer vanuit een procesmatig en collaboratief begeleidingskader, geïnspireerd vanuit het systeemdenken.

De volledige opleiding duurt 2 jaar, met in principe een frequentie van 2 opleidingsdagen per maand. In de opleiding staat het werken met individuen, ouders, gezinnen, families en de context centraal en is het belangrijk dat cursisten bereid zijn om hun eigen concrete professionele hulpverleningservaringen kritisch te bevragen.
Naast de twee opleidingsdagen per maand dient de cursist tijd te voorzien voor zelfstudie van de verplichte literatuur, krijgt men huiswerkopdrachten en komen deelnemers regelmatig samen in regionale intervisiegroepjes.

Deze opleiding is erkend door de BVRGS.

Een beklijvende reis: een reis waarin je niet enkel jezelf als therapeut, maar ook als persoon beter leert kennen.

Cursist

  Lees meer feedback van onze cursisten

  Start is voorzien op donderdag 14 februari 2019.


1.   Theoretisch-praktische cursus

1.1   Basisperspectieven van het systeemmodel

In de theoretisch-praktische cursus wordt in de eerste plaats aandacht besteed aan het opbouwen van een circulair-systemisch denkkader. Opvoedings- en gezinsproblemen worden bekeken vanuit een systemisch perspectief. Dit wil zeggen dat we op zoek gaan naar de betekenis van deze problemen binnen een brede relationele en intergenerationele context. Vanuit deze visie is het handelen van de contextbegeleider niet enkel gericht op het wegwerken van het probleemgedrag, maar ook en vooral op het begeleiden van het individu binnen zijn context en dit vanuit een collaboratieve visie op hulpverlening. Vanuit dit perspectief benadert de hulpverlener de cliënt en belangrijke anderen in de context als een gelijkwaardige gesprekspartner en stelt zich op als bondgenoot van het cliëntsysteem, dat hij waardeert voor hun eigenheid en expertise.

Eerst wordt een systemisch begrippenkader voorgesteld van waaruit we naar gezinnen kijken: hoe zijn gezinnen structureel en relationeel georganiseerd, welke rollen of posities worden ingenomen, welke probleemverhalen zijn dominant en hoe kan daarmee aan de slag gegaan worden zonder voeling te verliezen met de gezonde krachten van het gezin. Daarnaast worden ook concrete interventietechnieken die bruikbaar zijn binnen het werkveld van de gezins- en contextbegeleider besproken, gedemonstreerd en getraind: je invoegen in een systeem, omgaan met aangemeld symptoomgedrag, hypothesen formuleren, het positief herkaderen van een probleem, enz.

Aan cursisten wordt geleerd om vanuit een meerlagig ecologisch systeemperspectief te kijken naar de hulpvraag. Wat is de betekenis van de hulpvraag voor het kind of jongere en wat is het perspectief van het gezin, van de (intergenerationele) familie, van de sociale context (inclusief de hulpverleningscontext) en van de cultuur op de aanmeldingsklacht.

Elk van deze cursusdagen omvat telkens een korte bespreking van de gangbare theorie verder bouwend op de opgegeven literatuur. Tijdens de opleidingsdagen worden specifieke technische vaardigheden ingeoefend. Dit doen we met aangepaste oefeningen, rollenspel en vanuit reflectie op ervaringen in het eigen gezin van herkomst. We verwachten dan ook van de deelnemers dat ze het proces aangaan om, ieder op een eigen tempo, kritisch te kijken naar het eigen functioneren als gezinsbegeleider in wisselwerking en geïnspireerd vanuit de eigen relationele positie in zijn/haar gezin van herkomst en in de bredere context.

1.2   Systemische benadering van relevante thema's uit de gezinscounseling

Hechting

Als contextbegeleider kom je vaak in contact met cliënten met een uitgesproken onveilige context. Het is dan ook een belangrijke meerwaarde voor een gezinsbegeleider om de basisconcepten van de hechtingstheorie en de praktische meerwaarde ervan voor het werkveld van de counseling aan de hand van oefeningen en opdrachten aangereikt te krijgen.


NVR: Geweldloos verzet en nieuwe autoriteit

Het gedachtengoed van Haim Omer biedt een kader om op een geweldloze manier om te gaan met escalaties binnen gezinnen en ruimere systemen, waar we als gezinsbegeleiders vaak mee te maken hebben. Deze strategieën zorgen voor minder machteloze ouders en teams, die standvastig verzet aantekenen tegen gevaarlijk gedrag. Het gaat om een geweldloos verzet waarbij de ouders en het team, zeer aanwezig kunnen zijn, in stilte, op momenten dat kinderen/jongeren dit het meest nodig hadden in hun leven.


Werken met partnerproblemen

Soms krijg je als begeleider de vraag om gedurende een bepaalde periode van de begeleiding stil te staan bij het functioneren van ouders als partners. In de cursus wordt ruimte gemaakt om een aantal technieken in te oefenen, die specifiek ingezet kunnen worden bij het werken aan partnerproblemen.


Multi-stressed families

Een grote groep van de te begeleiden gezinnen in onze sector zijn multi-stressed gezinnen. De problemen in deze gezinnen zijn chronisch, meervoudig (op verschillende domeinen), verwikkeld in een haast onontwarbaar kluwen, ze worden in de generatielijn doorgegeven en de hulpverleners ervaren deze gezinnen vaak als weerbarstig voor hulp. Om in deze gezinnen toegang te krijgen en niet helemaal meegezogen te worden in de chaos, is het nodig om naast de basisvaardigheden uit het systeemdenken nog een aantal specifieke inzichten en technieken te beheersen. Wat is het eigene van deze gezinnen, welke relatiepatronen vind ik er terug, waar begin ik eerst aan, hoe hun vertrouwen winnen, hoe omgaan met hun argwaan?


Anders samengestelde gezinnen

Meer dan de helft van de gezinnen die we bereiken in onze sector zijn geen oorspronkelijke gezinnen. Vaak zijn het één-ouder of nieuw-samengestelde gezinnen.
Principes uit de systeemtherapie (zoals grenzen, hiërarchie, rollen en gezinsfasen) helpen ons de eigen problematiek van deze gezinnen beter te begrijpen en geven ons concrete handvaten om onze interventies te leiden.


Traumatische contexten

Verwaarlozing, mishandeling en seksueel misbruik zijn alle voorbeelden van traumatische contexten waarmee de systeembegeleider geregeld geconfronteerd wordt.
In de opleiding wordt aandacht gegeven aan de opdracht van de begeleider om deze situaties te herkennen, bespreekbaar te maken en ze te begeleiden. De vaardigheden hiertoe worden concreet uitgewerkt en ingeoefend.


Werken met kinderen en jongeren

Hoewel kinderen zeker betrokken partij zijn in gezinscounseling, worden ze door veel hulpverleners slechts zelden actief betrokken. Ze worden vaak ervaren als storend en lastig, of niet mondig genoeg om mee te praten rond belangrijke kwesties. In de opleiding gaan we ervan uit dat kinderen ons heel wat te vertellen hebben; ze hebben een zeer eigen en vaak treffende visie op de problemen. Thema's die in dit verband aan bod komen zijn: de eigen belevingswereld van het kind, ontwikkeling van kinderen, creatieve mogelijkheden om met hen in contact te komen (werken met poppen en dieren, fantasiespel, sprookjes ...), hoe kunnen we hen actief betrekken bij de begeleiding, welk materiaal is er voorhanden, hoe moet ik mij als gezinsbegeleider opstellen?


Samenwerkingsverbanden systemisch bekeken

Als contextbegeleider bevinden we ons in een complex systeem van relatienetwerken. We moeten ons leren relationeel verhouden tegenover andere hulpverleners (verwijzer, huisarts, politie, school, enz.) maar ook tegenover de bredere context van het gezin (grootouders, buren, ex-partner, enz.)
Omgaan met dit netwerk is een belangrijke leidraad. In deze cursus brengen we de verschillende betrokken partijen in kaart en gaan we op zoek hoe we ons binnen dit netwerk kunnen positioneren, zodat we onze opdracht zinvol kunnen uitvoeren.


Teamwerking

Counseling is geen eenmanszaak. Als contextbegeleider is men steeds verbonden aan een dienst of instelling met zijn eigen werking en cultuur. De manier waarop het gezinsgericht werken vorm krijgt en gedefinieerd wordt binnen het grotere geheel van de werkorganisatie, bepaalt in sterke mate de mogelijkheden en beperkingen van de counseling. Vertrekkend vanuit de eigenheid van iedere setting zoeken we naar een goede positionering en een zo duidelijk mogelijk mandaat van de begeleider in het geheel van de werkorganisatie. De veiligheid en communicatie binnen de eigen teamwerking spelen een belangrijke rol als context om op terug te vallen.

2.   Ervaringsgerichte leertherapie

Als contextbegeleider werkt men in zeer complexe, ernstige probleemsituaties met vaak meervoudig gekwetste cliënten. Deze cliënten confronteren ons met een pijnlijke werkelijkheid die sterk verschilt van onze eigen leefwereld. Dit legt een grote druk op de begeleider als persoon. Het is dan ook noodzakelijk om te kijken hoe wij als persoon in deze hulpverlening fungeren. Vanuit onze geschiedenis, ons gezin van herkomst en onze huidige leefsituatie hebben we een vanzelfsprekend patroon van in-relatie-staan, een manier van doen, een bepaald beeld op onszelf en op de wereld rondom ons opgebouwd. Hierin schuilen zowel onze mogelijkheden als onze kwetsbaarheden in de hulpverlening.

In een tweede fase van de opleiding is een korte eigen leertherapie voorzien. Enerzijds wordt vooral aandacht besteed aan het doorlichten van de persoonlijke relatiepatronen, relationele vaardigheden, krachten en mogelijkheden, vertrouwde rollen en functies in eigen relaties en gezinssituatie. Dit maakt de cursist bewust hoe hij zichzelf inzet in het relatiepatroon met het cliëntsysteem en biedt meer mogelijkheden voor interventies in een cliëntsysteem. Tevens wordt gekeken naar het verband tussen enerzijds de krachten en mogelijkheden en anderzijds de kwetsbaarheden en valkuilen binnen zijn/haar functioneren als hulpverlener.
Net zoals bij het werken met gezinnen wordt gebruik gemaakt van non-verbale methodieken om zicht te krijgen op dit persoonlijk gekleurd gezinsverhaal van de cursist.

Zo ontwerpen de cursisten een persoonlijke leerroute, die doorloopt gedurende het verder verloop van de opleiding: waar heb ik als begeleider bijzondere aandacht aan te besteden in mijn omgang met cliënten, welke zijn mijn vaardigheden en valkuilen en hoe ga ik er concreet mee om in contact met de gezinnen?

3.   Supervisie

Vanaf het eerste opleidingsjaar wordt van de deelnemers verwacht dat ze per opleidingsdag om de beurt een video-opname meebrengen van hun systemisch werken met cliënten. In deze video-gesprekken moet de deelnemer zelf als systeemcounselor met de cliënt of het cliëntsysteem aan de slag gaan. Daarnaast zijn ook casusbesprekingen voorzien.

Verder zal de deelnemer ervoor zorgen dat hij in de loop van de opleiding voldoende praktijkmogelijkheid heeft, zodat hij de begeleiding van minstens drie cliënten of cliëntsystemen in supervisie kan brengen.

Tijdens de supervisies zullen allerlei aanvullende thema's van systemisch werken aan bod komen: genderthema's, multiculturele gezinnen, verslaggeving, ethische vragen en deontologie, etc.

4.   Intervisiedagen

Binnen de groep cursisten worden vanaf de start van deze opleiding regionale intervisiegroepen samengesteld. De deelnemers vergaderen met hun groepje 5 namiddagen of avonden per opleidingsjaar en dit zonder trainer. Er kunnen opdrachten voor deze samenkomsten worden gegeven door de trainers tijdens de opleidingsdagen. Verder vullen de groepsgenoten de intervisiemomenten in met praktijkbesprekingen en gezamenlijke verwerking van de theorie. Van de samenkomsten moet verslag gemaakt worden en toegezonden aan de mentor van de opleiding.

5.   Eindevaluatie en eindwerk

Op het einde van het eerste jaar wordt een individuele evaluatie voorzien, waarbij gedetailleerd wordt bekeken hoe het leerproces van de deelnemer verloopt en welke aandachtspunten en werkpunten speciale aandacht moeten krijgen.

Elke deelnemer maakt een eindwerk. In dit eindwerk (+/- 20 blz.) kadert de cursist theoretisch een concreet systemische counseling waarmee hij of zij aan de slag geweest is.

  Terug naar boven

Opleiders

Bart Heirbaut
  • Maatschappelijk werker, master in familiale en seksuologische wetenschappen, opleiding relatie- en gezinstherapie  

  • Werkt als supervisor en coach van contextbegeleiders in vzw Elegast Antwerpen
  • Eigen praktijk voor relatie-, gezin- en sekstherapie en (team)supervisie 'Onder de luifel'
  • Erkend als supervisor door BVRGS en VVS
  •   bart.heirbaut@rapunzelvzw.be

Liesbet Monballiu
  • Master in de klinische psychologie, opleiding relatie- en gezinstherapie, jaaropleiding Rapunzel  

  • Ervaring in het werken met kinderen, jongeren en hun ouders vanuit het kinderpsychiatrisch mobiel team van het UZ Brussel
  • Werkt bij Resonans vzw, team Bamboe, een thuisbegeleidingsdienst voor kinderen, jongeren en hun gezin
  • Werkt in een groepspraktijk voor psychotherapie in Dilbeek
  •   liesbet.monballiu@rapunzelvzw.be

Greet Splingaer
  • Master in de orthopedagogie, Opleiding relatie- en gezinstherapie, opleiding Gestalteducatie, specialisatieopleidingen in kindgerichte gezinstherapie  

  • Erkend als opleider en supervisor door de Belgische Vereniging van Opleiders in de Systeemtherapie (BVOS) en door BVRGS
  •   greet.splingaer@rapunzelvzw.be

Lieve Wijckmans
  • Maatschappelijk werker, opleiding systeemtherapie en specialisatieopleidngen in NVR  

  • Werkzaam in OBC ter Wende-Espero
  • Zelfstandig Coaching en supervisor
  •   lieve.wijckmans@rapunzelvzw.be

Gasttrainers

Liesbet Smeyers
  • Maatschappelijk werker, opleiding familietherapie, gespecialiseerd in het werken met geweld in gezinnen  

  • Staflid van het Vertrouwensartscentrum sedert de oprichting in 1987
  • Zij geeft workshops, publiceert over diverse aspecten van het klinisch werk bij kindermishandeling en leidt het opleidingsprogramma voor hulpverleners

Dr. Jan Umans
  • Kinder- en jeugdpsychiater en opleiding gezins- en relatietherapie  

  • Werkt in MPC Terbank in Heverlee en bij de Parelvissers, een multidisciplinaire groepspraktijk in Blanden

  Terug naar boven

Toelatingsvoorwaarden

Om te kunnen deelnemen aan deze opleiding moet men voldoen aan volgende voorwaarden:

  1. Een geschikte vooropleiding hebben d.w.z. minimaal een A1 opleiding menswetenschappen gevolgd hebben.
  2. Professioneel werkzaam zijn in een dienst of instelling waarin men in de praktijk de mogelijkheid heeft om zelf aan begeleiding te doen.

Deze opleiding is géén verkorte opleiding relatie- en gezinstherapie, maar heeft een counselingdoelstelling en invulling (cfr. het artikel Gezinstherapie en Gezinsbegeleiding" van Greet Splingaer).

Getuigschrift

Na het eindwerk en certificatie ontvangt de deelnemer een getuigschrift van de gevolgde opleiding. Dit getuigschrift kan om ernstige en gemotiveerde redenen door de trainers worden uitgesteld.

Erkenning

De Belgische Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie en Systeeminterventie heeft recent (2014) deze opleiding erkend.
Met het getuigschrift van deze opleiding kan u zich aansluiten bij BVRGS en erkend worden als Systemisch Counselor.

De BVRGS vraagt om aanvullend, na de 2 jarige opleiding, minimum 25 uren supervisie individueel of in kleine groepen te volgen.
De erkenningsvoorwaarden van de BVRGS vind je hier terug.
Rapunzel zal vanaf najaar 2017 kleine supervisiegroepen organiseren waar afgestudeerde counselors zich voor kunnen inschrijven.

  Terug naar boven

Planning  

De opleiding duurt 2 jaar à rato van gemiddeld twee opleidingsdagen per maand, behalve in juli en augustus. In totaal zijn er 42 opleidingsdagen.

De trainingsdagen gaan steeds door op werkdagen.
Er is geen vaste opleidingsdag.

» Start is voorzien op donderdag 14 februari 2019
Werkuren: telkens van 9u30 tot 16u30

Opleidingsdagen 

  • donderdag 14 februari 2019   - Startdag
  • donderdag 14 maart 2019  
  • dinsdag 26 maart 2019  
  • dinsdag 23 april 2019  
  • donderdag 2 mei 2019  
  • donderdag 16 mei 2019  
  • dinsdag 28 mei 2019  
  • dinsdag 11 juni 2019  
  • dinsdag 25 juni 2019  

De overige dagen worden per half jaar gepland en ruim op voorhand meegedeeld.

Locatie  

Alle opleidingsdagen gaan door in een locatie in Diest, op wandelafstand van het station.

  Open Google Maps

Bijdrage  

Het inschrijvingsgeld bedraagt € 200,00.
Dit bedrag wordt niet terugbetaald bij eventuele annulatie of stopzetting van de opleiding door de deelnemer en kan niet ingebracht worden in de KMO portefeuille.

Verder bedraagt de bijdrage € 1 102,50 per semester (2 stortingen per jaar gedurende 2 jaar). Deze bijdrage is jaarlijks aanpasbaar aan de index.
De totale bijdrage voor de eerste jaarmodule bedraagt: € 200,00 + (€ 1 102,50 x 2) = € 2405.
Totale kostprijs is dus: € 200,00 + (€ 1 102,50 x 2 stortingen per jaar) x 2 jaar = € 4610.

Het inschrijvingsbedrag wordt gestort op de rekening van

VZW Rapunzel
Begijnenstraat 13, 3290 Diest
IBAN: BE52 0682 4393 3809
BIC: GKCC BE BB

Educatief verlof en accreditering voor artsen wordt aangevraagd.

Inschrijving  

  1. De inschrijving gebeurt bij voorkeur voor maandag 14 januari 2019. Kandidaten die zich dan aangemeld hebben krijgen voorrang.
    Inschrijven kan tot uiterlijk een maand voor de start van het programma.
  2. Gelieve het inschrijvingsformulier op de website volledig in te vullen.
  3. Kandidaten sturen een gemotiveerde brief en een C.V. naar Rapunzel via kandidaturen.opleiding@rapunzelvzw.be en storten het inschrijvingsbedrag met vermelding van de naam van de deelnemer en "opleiding CZ".
  4. De kandidaten zullen daarna uitgenodigd worden voor een intakegesprek.
  5. Pas daarna wordt beslist of men kan deelnemen.
    Als men niet wordt aanvaard, zal het inschrijvingsbedrag integraal terugbetaald worden.
  6. Als je aanvaard bent als deelnemer ontvang je van ons het opleidingscontract.
    Dit dien je ondertekend terug te bezorgen aan Rapunzel. Indien je werkgever mee instaat voor de financiering van je opleiding, vragen wij dat ook de werkgever het contract ondertekent.
    Na ontvangst van het ondertekende contract is je inschrijving volledig in orde en sturen wij je alle praktische informatie toe.

  Terug naar boven

Waarom kiezen voor Rapunzel?

Meer dan 15 jaar ervaring

Rapunzel staat garant voor professionele begeleiding en vorming
waarbij een stevige theoretische onderbouw en praktische toepassingen steeds hand in hand gaan.

We besteden eveneens ruime aandacht aan de persoon van de hulpverlener en de opbouw van de hulpverleningsrelatie.

Ervaren opleiders

Wij werken met zeer bekwame en ervaren opleiders bij wie vakkennis en praktijkervaring hoog in het vaandel staan.

Geliefd door cursisten

Wij ontvangen cursisten uit alle hoeken van het land en cursisten keren graag terug naar Rapunzel.


  Bekijk feedback van onze cursisten


Veel interessante informatie

Via onze Rapunzelbase stellen we heel wat informatie & literatuur ter beschikking aan onze cursisten.

Inspirerende locatie

De vormingsruimtes van Rapunzel zijn een mooie en inspirerende plek om bij te leren.

Bovendien zijn creatief en beeldend werk, metaforen en sprookjes nooit ver weg.

» Bekijk meer sfeerbeelden

Goede ligging

Rapunzel is gehuisvest in het centrum van Diest op wandelafstand van het station.

  Open Google Maps

We volgen de wetgeving op de voet

Rapunzel volgt de huidige wetgeving op de psychotherapie op de voet en we stemmen ons aanbod hierop af.

Wij ijveren bovendien voor een gelijkwaardige benadering voor iedereen die een hulpverlenend beroep uitoefent.

Erkend als dienstverlener voor de KMO portefeuille

RapunzelVZW is erkend door het Agentschap Ondernemen van de Vlaamse Overheid als dienstverlener voor de KMO portefeuille en het werken met opleidingscheques.
» Kom alles te weten over de werking van KMO portefeuille.

  Terug naar boven

  Feedback van onze cursisten

Wat vinden de cursisten zelf van de opleiding Contextgerichte zorg?

 

In deze opleiding kom je jezelf tegen. En dat is goed want uiteindelijk is je eigen persoon het belangrijkste werkinstrument in de relatie met cliënten. Hier meer inzicht in krijgen is een boeiende zoektocht met vallen en opstaan.
De theoretische bagage, praktische handvatten en creatieve opleidingsdagen , dragen bij tot meer kader in het werken met gezinnen.

Gezinsbegeleider in MPI

Wat neem ik mee?

Het enthousiasme van de opleiders om vanuit moeilijke casussen telkens weer de uitdaging te zien en dit in kansen en mogelijkheden om te zetten.
De openheid van de collega's om moeilijke dingen bespreekbaar te maken en je daar steeds opnieuw gerespecteerd en gedragen in te weten.

Veel handvatten, methodieken, materiaal en metaforen om ook moeilijke gesprekken aan te gaan met kinderen, jongeren en gezinnen.

Deze opleiding biedt een grondig systemisch- contextgericht kader, een stevige basis met veel know how om concreet mee aan de slag te kunnen gaan. Tevens gaf ze me meer zicht op mijn krachten, mogelijkheden en valkuilen als begeleider.

Iedere gezinsbegeleider zou deze opleiding moeten volgen omdat je hier een algemeen kader aangereikt krijgt waardoor je binnen begeleidingen een bredere en niet veroordelende aanpak leert hanteren.

Contextbegeleider in BJZ

In mijn begeleidingswerk met jongeren en gezinnen komen de theoretische inzichten die je hier opdoet zeker van pas! Maar bovenal is het een boeiende energiegevende intense zoektocht naar jezelf als begeleider. Een aanrader!

Begeleider in een OOOC

  Terug naar boven